आपण आज The Contstitution of India मध्ये नमूद नागरिकत्व या विषयावर माहिती करून घेणार आहोत… संविधानाच्या नियमानुसार भारतीय नागरिकत्व म्हणजे काय यावर आपण सोप्या भाषेत आज जाणून घेणार आहोत… असा प्रत्येक व्यक्ती ज्याचा भारताच्या प्रदेशात अधिवास आहे आणि ज्याचा जन्म भारताच्या प्रदेशात झाला, किंवा ज्यांच्या पालकांपैकी एकाचा जन्म भारताच्या प्रदेशात झाला आहे त्यास भारतीय नागरिकत्व असल्याचे मानले जाते.
पाकिस्तानमधून भारतात स्थलांतरित झालेल्या काही व्यक्तींच्या नागरिकत्वाचे अधिकार – अनुच्छेद 5 मध्ये काहीही असले तरी, आता पाकिस्तानमध्ये समाविष्ट असलेल्या प्रदेशातून भारताच्या हद्दीत स्थलांतरित झालेल्या व्यक्तीला भारताचा नागरिक असल्याचे मानले जाईल. या संविधानाचा प्रारंभ जर- (अ) तो किंवा त्याचे आई-वडील किंवा त्याच्या आजी-आजोबांपैकी कोणाचा जन्म भारत सरकार कायदा, 1935 मध्ये परिभाषित केल्यानुसार (मूळ अधिनियमित), आणि जर अशा व्यक्तीने जुलै, 1948 च्या एकोणिसाव्या दिवसापूर्वी असे स्थलांतर केले असेल तर, तो स्थलांतराच्या तारखेपासून भारताच्या प्रदेशात सामान्यतः रहिवासी आहे, किंवा जर अशा व्यक्तीने जुलै १९४८ च्या एकोणिसाव्या दिवशी किंवा त्यानंतर स्थलांतर केले असेल तर, भारताच्या अधिराज्य सरकारच्या वतीने नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्याने अर्जावर भारताचे नागरिक म्हणून नोंदणी केली आहे. त्यामुळे ही राज्यघटना सुरू होण्यापूर्वी त्यांनी अशा अधिकाऱ्याला त्या सरकारने विहित केलेल्या स्वरूपात आणि पद्धतीनेपरंतु, कोणतीही व्यक्ती त्याच्या अर्जाच्या तारखेच्या अगोदर किमान सहा महिने भारताच्या हद्दीत राहिल्याशिवाय अशी नोंदणी केली जाणार नाही.
काही स्थलांतरितांचे पाकिस्तानमधील नागरिकत्वाचे अधिकार.-कलम 5 आणि 6 मध्ये काहीही असले तरी, मार्च 1947 च्या पहिल्या दिवसानंतर ज्या व्यक्तीने भारताच्या हद्दीतून आता पाकिस्तानमध्ये समाविष्ट असलेल्या प्रदेशात स्थलांतर केले आहे, असे मानले जाणार नाही. भारताचे नागरिक होण्यासाठी:परंतु, या लेखातील कोणतीही गोष्ट अशा व्यक्तीला लागू होणार नाही, जी आता पाकिस्तानमध्ये समाविष्ट असलेल्या प्रदेशात स्थलांतरित झाल्यानंतर, पुनर्वसन किंवा कायमस्वरूपी परत येण्याच्या परवानग्या अंतर्गत किंवा कोणत्याही कायद्याच्या अधिकाराखाली भारताच्या प्रदेशात परत आली आहे आणि अशा प्रत्येक व्यक्तीने कलम 6 च्या खंड (ब) च्या हेतूने जुलै, 1948 च्या एकोणिसाव्या दिवसानंतर भारताच्या हद्दीत स्थलांतर केले आहे असे मानले जाईल.
भारतीय वंशाच्या विशिष्ट व्यक्तींचे नागरिकत्वाचे हक्क
भारताबाहेर – अनुच्छेद ५ मध्ये काहीही असले तरी, कोणतीही व्यक्ती जी किंवा भारत सरकार कायदा, 1935 (मूळतः अधिनियमित) मध्ये परिभाषित केल्यानुसार ज्यांचे पालक किंवा ज्यांच्या आजी-आजोबांपैकी कोणीही भारतात जन्माला आले आहे आणि जे सामान्यतः भारताबाहेरील कोणत्याही देशात अशा प्रकारे परिभाषित केल्याप्रमाणे वास्तव्य करत आहेत, त्यांना देशाचे नागरिक मानले जाईल. भारत जर तो सध्या ज्या देशात राहत असेल त्या देशाच्या राजनैतिक किंवा वाणिज्य दूतावासाच्या प्रतिनिधीने भारताचा नागरिक म्हणून नोंदणी केली असेल, त्यासाठी त्याने अशा राजनैतिक किंवा वाणिज्य दूत प्रतिनिधीकडे केलेल्या अर्जावर, मग तो सुरू होण्यापूर्वी किंवा नंतर असो. किंवा ही राज्यघटना, भारत सरकार किंवा भारत सरकारने विहित केलेल्या स्वरूपात आणि पद्धतीने केली असेल.
स्वेच्छेने परदेशी राज्याचे नागरिकत्व प्राप्त करणार्या व्यक्तींनी नागरिक नसावे
– कोणतीही व्यक्ती अनुच्छेद 5 नुसार भारताची नागरिक असू शकत नाही. किंवा अनुच्छेद 6 किंवा अनुच्छेद 8 नुसार भारताचा नागरिक असल्याचे मानले जाऊ शकत नाही. कोणत्याही परकीय राज्याचे नागरिकत्व प्राप्त केले 10. नागरिकत्वाच्या अधिकारांचे सातत्य. – प्रत्येक व्यक्ती जी याच्या कोणत्याही पूर्वगामी तरतुदींनुसार भारताचा नागरिक आहे किंवा मानली जाते.भाग, संसदेद्वारे केलेल्या कोणत्याही कायद्याच्या तरतुदींच्या अधीन असेल असेच नागरिक रहा. संसद कायद्याद्वारे नागरिकत्वाच्या अधिकाराचे नियमन करेल – या भागाच्या पूर्वगामी तरतुदींमधील कोणतीही गोष्ट नागरिकत्व संपादन आणि संपुष्टात आणणे आणि नागरिकत्वाशी संबंधित इतर सर्व बाबींच्या संदर्भात कोणतीही तरतूद करण्यासाठी संसदेच्या अधिकारापासून वंचित राहणार नाही.
