UPI वापरकर्त्यांसाठी मोठी बातमी! ₹10,000 पेमेंट? आता 1 तास थांबा, RBI चे नवीन नियम काय, जाणून घ्या...

Spread the love

UPI : RBI transaction delay proposal: ₹10,000 पेक्षा जास्त UPI payment वर 1 तास delay लागू होणार? online fraud वाढल्यामुळे RBIचा मोठा प्रस्ताव

देशात डिजिटल व्यवहारांची संख्या झपाट्याने वाढत असताना online fraud च्या घटनाही चिंताजनक पातळीवर पोहोचल्या आहेत. याच पार्श्वभूमीवर Reserve Bank of India (RBI) ने मोठा प्रस्ताव मांडला असून, ₹10,000 पेक्षा जास्त UPI payment किंवा इतर डिजिटल व्यवहारांवर 1 तासाचा delay (cooling period) लागू करण्याचा विचार सुरू आहे. या निर्णयामुळे वापरकर्त्यांना फसवणूक टाळण्यासाठी अतिरिक्त वेळ मिळणार आहे.

UPI वापरकर्त्यांसाठी मोठी बातमी! ₹10,000 पेमेंट? आता 1 तास थांबा, RBI चे नवीन नियम काय, जाणून घ्या... — UPI वापरकर्त्यांसाठी मोठी बातमी! ₹10,000 पेमेंट? आता 1 तास थांबा, RBI चे नवीन नियम काय, जाणून घ्या…

देशात डिजिटल पेमेंटचा वापर झपाट्याने वाढत असताना फसवणुकीच्या घटनाही मोठ्या प्रमाणात वाढत आहेत. याच पार्श्वभूमीवर Reserve Bank of India (RBI) ने RBI transaction delay proposal अंतर्गत एक महत्त्वाचा प्रस्ताव मांडला आहे.
या प्रस्तावानुसार ₹10,000 पेक्षा जास्त डिजिटल व्यवहारांवर 1 तासाचा ‘कूलिंग पीरियड’ (delay) लागू केला जाऊ शकतो.

HDFC ERGO कडून ‘No Limit Coverage’ हेल्थ प्लॅन लॉन्च; ₹26 प्रतिदिनात विमा!

👇🏻
https://najarkaid.com/health-insurance-india-hdfc-ergo-new-plan-launch/

वाढत्या Digital Fraud मुळे RBI सतर्क
RBI च्या अहवालानुसार भारतात digital payment fraud प्रकरणे गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणात वाढली आहेत. National Cyber Crime Reporting Portal (NCRP) च्या आकडेवारीनुसार 2025 मध्ये सुमारे 28 लाख fraud cases नोंदवले गेले असून, त्यामध्ये ₹22,000 कोटींहून अधिक नुकसान झाले आहे.
फसवणूक करणारे बनावट कॉल, deepfake scam, OTP fraud, तसेच सोशल मीडिया द्वारे लोकांना फसवून पैसे ट्रान्सफर करून घेत आहेत. याला APP fraud (Authorised Push Payment) असे म्हटले जाते.

₹10,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांवर Delay का?
RBI च्या मते, बहुतांश fraud हा त्या क्षणी होतो जेव्हा ग्राहक स्वतः पैसे ट्रान्सफर करण्याचा निर्णय घेतो. अशा वेळी fraudsters मानसिक दबाव टाकून व्यवहार पूर्ण करून घेतात.
म्हणूनच RBI transaction delay proposal अंतर्गत ₹10,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांवर 1 तासाचा delay देण्याचा विचार आहे.

भारतात डिजिटल फसवणूक चिंताजनक पातळीवर
RBI च्या अहवालानुसार:
2021 → 2.6 लाख fraud cases
2022 → 6.9 लाख
2023 → 13.1 लाख
2024 → 24 लाख
2025 → 28 लाख प्रकरणे

आर्थिक नुकसान:
2021 → ₹551 कोटी
2022 → ₹2,290 कोटी
2023 → ₹7,465 कोटी
2024 → ₹22,848 कोटी
2025 → ₹22,931 कोटी
👉 ही आकडेवारी National Cyber Crime Reporting Portal (NCRP) वर आधारित आहे.

फसवणूक कशी होते?
RBI च्या माहितीनुसार fraudsters खालील पद्धती वापरतात:
बनावट कॉल सेंटर (Bank/OTP scam)
Deepfake impersonation
Mule accounts (खोटे बँक खाते)
WhatsApp/UPI scams
👉 विशेष म्हणजे, वृद्ध नागरिक आणि सामान्य लोक यामध्ये जास्त फसतात.
👉 याला APP Fraud (Authorised Push Payment) असे म्हणतात.

👉 या वेळेत user ला:
व्यवहार पुन्हा तपासता येईल
चुकीचा payment cancel करता येईल
fraud टाळता येईल
मोठ्या व्यवहारांमध्येच जास्त नुकसान
RBI च्या माहितीनुसार:
₹10,000 पेक्षा जास्त व्यवहार फक्त 45% आहेत
पण एकूण नुकसानाच्या 98% पेक्षा जास्त हिस्सा याच व्यवहारांमधून होतो
म्हणूनच हा नियम फक्त high-value transactions साठी लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे.
Delay दरम्यान काय होणार?
पैसे account मधून debit होतील
पण receiver ला लगेच मिळणार नाहीत
user ला 1 तासात transaction cancel करण्याची संधी असेल
या कालावधीला “Golden Hour” मानले जाते, जो fraud रोखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

₹10,000 लिमिट का ठेवली?
₹10,000 पेक्षा जास्त व्यवहार:
फक्त 45% cases
पण 98.5% पैशांचे नुकसान
👉 म्हणूनच RBI transaction delay proposal फक्त मोठ्या व्यवहारांवर लागू होणार आहे.

अतिरिक्त सुरक्षा उपाय
RBI ने काही महत्त्वाचे उपायही सुचवले आहेत:
संशयास्पद व्यवहारांवर bank कडून reconfirmation
user ला warning alerts
trusted contacts साठी whitelist option (delay bypass)

UPI वापरकर्त्यांसाठी हा प्रस्ताव मोठा बदल ठरू शकतो. instant payment ऐवजी थोडा delay असला तरी safe transaction साठी हा निर्णय फायदेशीर ठरणार आहे.
“थोडा उशीर, पण सुरक्षित व्यवहार” — हा RBI चा स्पष्ट संदेश आहे.