रिझर्व्ह बँंकेचा सर्वसामान्यांना झटका ; महागाई रोखण्यासाठी रेपो दरात केली वाढ

नवी दिल्ली : रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) महागाईच्या दबावाखाली तब्बल दोन वर्षांनी रेपो दरात वाढ केली आहे. रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर शक्तीकांत दास यांनी बुधवारी दुपारी अचानक पत्रकार परिषद घेऊन रेपो दरात ०.४० टक्के वाढ झाल्याची माहिती दिली.

गव्हर्नर दास म्हणाले, जागतिक बाजारपेठेत वस्तूंच्या वाढत्या किमती आणि पेट्रोल आणि डिझेलसह इतर इंधनांच्या वाढत्या दबावामुळे आम्हाला रेपो दरात बदल करावा लागला आहे. आता रेपो दर ४ टक्क्यांऐवजी ४.४० टक्के असेल. RBI ने मे 2020 पासून रेपो दरात कोणताही बदल केलेला नाही. जूनपासून रेपो दरात वाढ होऊ शकते, असे मानले जात होते, मात्र त्याआधीच गव्हर्नरांनी अचानक दर वाढवून सर्वांना आश्चर्याचा धक्का दिला.

गव्हर्नर म्हणाले की, या निर्णयापूर्वी 2 ते 4 मे या कालावधीत चलनविषयक धोरण समितीची बैठक झाली आणि सर्व सदस्यांनी रेपो दरात वाढ करण्याचे समर्थन केले. रेपो दर म्हणजे बँक ज्या दराने RBI कडून कर्ज घेतात. यामुळेच या दरातील बदलाचा थेट परिणाम किरकोळ कर्जावर होत आहे.

महागाई रोखण्यासाठी रेपो दरात वाढ करण्यात आली
राज्यपाल म्हणाले की, आम्ही गेल्या दोन वर्षांपासून कोविड-19 महामारीशी लढत आहोत आणि त्यादरम्यान सर्व प्रकारच्या सुविधा देण्यात आल्या. आता रशिया-युक्रेन युद्धामुळे नवी आव्हाने उभी राहिली असून महागाईचा दबावही सातत्याने वाढत आहे. अशा परिस्थितीत आम्हाला रेपो दरात 0.40 टक्के वाढ करावी लागली. हे पाऊल किरकोळ महागाई नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करेल. जागतिक बाजारपेठेत केवळ वस्तूंच्या किमती सातत्याने वाढत आहेत असे नाही, तर पुरवठ्यावरही वाईट परिणाम होत आहे. अशा परिस्थितीत आम्हाला रेपो दर वाढवावा लागला.

बँकांच्या सीआरआरमध्येही ०.५० टक्क्यांनी वाढ झाली आहे
बाजारातील अतिरिक्त भांडवली तरलता कमी करण्यासाठी RBI ने बँकांच्या CRR मध्ये 0.50 टक्के वाढ केली आहे. आता बँकांचे रोख राखीव प्रमाण (CRR) 4.50 टक्के झाले आहे. गव्हर्नर दास म्हणाले की, या पावलेमुळे बाजारात सध्या असलेले सुमारे 83,711.55 कोटी रुपयांचे अतिरिक्त भांडवल बँकांकडे परत आणले जाईल. CRR चे नवीन दर 21 मे 2022 च्या मध्यरात्रीपासून लागू होतील.

वाढत्या रोख्यांच्या उत्पन्नामुळे दबाव निर्माण झाला
सरकारी रोख्यांवरील उत्पन्न मे 2019 पासून सर्वोच्च पातळीवर पोहोचले आहे. 10 वर्षांचे रोखे उत्पन्न 0.30 टक्क्यांनी वाढून 7.39 टक्क्यांवर पोहोचले, जे तीन वर्षातील उच्चांक आहे. याशिवाय, मार्चमध्ये चलनवाढीचा दरही सुमारे 7 टक्के होता, जो आरबीआयच्या 6 टक्क्यांच्या निश्चित मर्यादेपेक्षा खूप जास्त आहे. गव्हर्नर दास म्हणाले की, किरकोळ महागाई दर ६ टक्क्यांच्या खाली ठेवण्याचा आमचा पहिला प्रयत्न आहे.