व्हिटॅमिन डी आणि मानसिक आरोग्य यांचा काय संबंध आहे यासाठी जगभरातील शास्त्रज्ञ संशोधन करत आहेत. एका अभ्यासानुसार, भारतात सुमारे 49 कोटी लोकांमध्ये व्हिटॅमिन डीची कमतरता आहे आणि या कमतरतेमुळे लोकांमध्ये तणाव वाढत आहे. नेचर जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासानुसार, सुमारे 20 टक्के भारत, अफगाणिस्तान आणि ट्युनिशियासारख्या देशांतील लोकसंख्येपैकी व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेने ग्रस्त आहेत. यामध्ये जर भारताबाबत बोलायचे झाले तर सुमारे ४९ कोटी लोक व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेने त्रस्त आहेत. याशिवाय अमेरिका, कॅनडा आणि युरोप या देशांमध्ये हे प्रमाण अनुक्रमे ५.९ टक्के, ७.४ टक्के आणि १३ टक्के आहे. व्हिटॅमिन डीची कमतरता तणावाशी संबंधित असल्याचे आढळून आले आहे.
संशोधक लॉरेन आर हार्म्स म्हणतात की व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेमुळे न्यूरोलॉजिकल विकार होण्याची शक्यता असते. कोरियामध्ये झालेल्या एका संशोधनात ज्या लोकांचा समावेश करण्यात आला होता, त्यांना नैराश्य (तणाव) तसेच व्हिटॅमिन डीची कमतरता आढळून आली. यापूर्वी कॅनडाच्या मॅकमास्टर विद्यापीठाच्या अभ्यासातही असेच काहीसे पाहायला मिळाले होते. संशोधकांचे मत आहे की, कोरोना संसर्गामुळे जगभरात लॉकडाऊन लागू करावे लागले. या काळात लोकांना घरात कैद व्हावे लागले. लॉकडाऊनमुळे लोकांमध्ये व्हिटॅमिन डीची कमतरता आणखी वाढली आहे.
झोपेचा अभाव देखील संबंधित आहे
संशोधकांच्या मते, घरात राहणे, प्रदूषण, जंक फूड खाणे आणि पौष्टिक अन्न न मिळणे यामुळेही लोकांमध्ये व्हिटॅमिन डीची कमतरता वाढली आहे. तसेच व्हिटॅमिनच्या कमतरतेचाही झोपेशी संबंध असल्याचे संशोधकांना आढळून आले.
शास्त्रज्ञांच्या मते, व्हिटॅमिन डी हे चरबीमध्ये विरघळणारे जीवनसत्व आहे, जे तुमचे शरीर निरोगी राहण्यासाठी शोषून घेते आणि साठवते. रोग प्रतिकारशक्ती वाढवणे, दात, स्नायू आणि हाडे मजबूत करणे, हृदयविकाराचा झटका, मधुमेह आणि कर्करोग यांसारख्या गंभीर आजारांपासून आपल्याला मानसिक आरोग्यापासून दूर ठेवणे यासारखी अनेक शारीरिक कार्ये पूर्ण करू शकतात.
टंचाई कशी दूर होईल?
हे सर्वज्ञात आहे की व्हिटॅमिन डीचा सर्वोत्तम स्त्रोत सूर्यप्रकाश आहे. याशिवाय मासे, संत्र्याचा रस, दूध आणि तृणधान्यांचा आहारात समावेश करून व्हिटॅमिन डीच्या कमतरतेवर मात करता येते.
गडद त्वचा असलेल्या लोकांमध्ये मेलेनिनची कमतरता असते, ज्यामुळे व्हिटॅमिन डीचे उत्पादन कमी होते. म्हणूनच त्यांनी जास्त वेळ उन्हात राहावे. याशिवाय बॉडी मास इंडेक्स (BMI) बरोबर ठेवल्यास व्हिटॅमिन डीची कमतरता देखील पूर्ण होऊ शकते.
