तुम्हालाही शेअर्समध्ये गुंतवणूक करण्याची भीती वाटत असेल किंवा तुम्हाला शेअर बाजारातील उच्च जोखमीच्या संकटात पडायचे नसेल. मग तुम्ही बाँडमध्ये गुंतवणूक करूनही चांगले उत्पन्न मिळवू शकता. हे समजून घेऊया…
शेअर बाजारात गुंतवणूक करणे प्रत्येकाला जमत नाही. याचे कारणही स्पष्ट आहे की शेअर बाजारात मोठी जोखीम आहे. अशा परिस्थितीत, लोक अनेकदा FD किंवा RD सारख्या पारंपारिक पर्यायांकडे वळतात, परंतु त्यांना अपेक्षित परतावा मिळत नाही. मग चांगला परतावा मिळवण्याचा मार्ग काय असू शकतो, तर बॉण्ड मार्केटमध्ये गुंतवणूक करणे हेच उत्तर आहे. जिथे तुम्ही सुरक्षित पद्धतीने चांगले परतावा मिळवू शकता.
बाँडमधून पैसे कसे कमवायचे? तो चांगला परतावा देतो का? फक्त सरकारच रोखे जारी करते का? बॉण्ड्सचेही व्यवहार होतात का? या सर्व गोष्टी समजून घेण्याआधी, बाँड्स आणि शेअर्समधील त्यांच्यातील फरक याबद्दल सुद्धा जाणून घेऊयात.
बाँड आणि शेअर मधील फरक
जेव्हा तुम्ही एखाद्या कंपनीचे शेअर्स खरेदी करता तेव्हा तुम्ही त्या टक्केवारीचे शेअरहोल्डर बनता. एक प्रकारे, तुम्ही त्या कंपनीच्या समभागाचे मालक आहात. आता जर तुमच्या कंपनीचा व्यवसाय चांगला चालला असेल, नफा कमावला असेल आणि चांगली कामगिरी केली असेल तर तुम्हाला त्याच्या सकारात्मक दिवसांचा फायदा मिळेल. त्याच वेळी, कंपनीची कामगिरी खराब असेल किंवा तिचे नुकसान झाले असेल, तर तुमच्या स्वतःच्या व्यवसायाप्रमाणेच त्याचे नुकसानही तुमचेच आहे. ही बाब मोठ्या वाट्याला आली आहे. आता आपण बॉण्ड्स समजून घेऊ, साधारणपणे कंपन्या, बँका किंवा सरकार भांडवल उभारणीसाठी बाँड जारी करतात. पण प्रत्यक्षात ते ‘ऑन पेपर लोन’ सारखे आहे. त्यामुळे कर्जाप्रमाणे यामध्ये तुमचे उत्पन्न व्याजाच्या स्वरूपात निश्चित केले जाते. तसेच, तुम्हाला त्याचे पूर्ण पेमेंट मॅच्युरिटीवर मिळते.
ज्याप्रमाणे तुम्हाला तुमच्या कर्जाची परतफेड सर्व खर्चात करावी लागते, त्याचप्रमाणे कंपनी, बँक किंवा सरकार देखील बॉण्डचे मॅच्युरिटी पेमेंट करते. त्यामुळे ते शेअर्सपेक्षा सुरक्षित आहे. कंपनी काय करते, काय करत नाही, ते कसे करते? बाँड गुंतवणूकदाराचा या सगळ्याशी काहीही संबंध नाही. बाँडमधून पैसे कसे कमवायचे?
बाँड गुंतवणुकीवरील तुमचे मुख्य उत्पन्न म्हणजे त्यावर मिळणारे व्याज आणि मुदतपूर्तीवर परत आलेले मुद्दल. पण हे अनेक प्रकारे घडते.
सहसा एखादी व्यक्ती थेट बाँड विकत घेते आणि मुदतपूर्तीपर्यंत ठेवते, जसे की पोस्ट ऑफिसमधून ‘किसान विकास पत्र’ खरेदी करणे. पण म्युच्युअल फंड हा बाँडमध्ये गुंतवणूक करण्याचा एक मार्ग आहे. तुम्ही अशा म्युच्युअल फंडांमध्ये गुंतवणूक करू शकता जे फक्त बाँड्समध्ये व्यवहार करतात. दुसरा मार्ग म्हणजे बाँड ईटीएफमध्ये गुंतवणूक करणे.
तुम्ही शेअर बाजाराप्रमाणेच बाँड मार्केटमधून बॉण्ड्स खरेदी करू शकता. होय, अनेक रोख्यांची खरेदी-विक्री केली जाते. अनेक वेळा गरजू लोक त्यांचे रोखे या बाजारांमध्ये दर्शनी मूल्यापेक्षा कमी किमतीत विकतात. लोक कमी किमतीचे रोखे विकत घेतात आणि परिपक्व झाल्यावर चांगला परतावा मिळवतात.
समजा तुम्ही 3000 रुपये प्रति ग्रॅम या किमतीने सार्वभौम गोल्ड बाँड (SGB) खरेदी केले. पण तुम्हाला 8 वर्षापूर्वीच या पैशाची गरज होती. मग तुम्ही हे बाँड बॉण्ड मार्केटमध्ये खरेदी आणि विक्री करू शकता. आता आपण असे गृहीत धरू की तुम्ही ते 2700 रुपयांना सवलतीने विकले आहे, म्हणजेच खरेदीदाराला 3,000 रुपयांऐवजी 2,700 रुपयांना बाँड मिळाला आहे. आता जर खरेदीदाराने हा बाँड मॅच्युरिटीपर्यंत ठेवला तर त्याला फक्त 3,000 रुपयांच्या मूल्यानुसार परतावा मिळेल आणि यामध्ये स्वस्तात बाँड खरेदी करताना होणारी बचत अतिरिक्त होईल.
