Digital Arrest Scam : मुंबईतील प्रसिद्ध स्टॉक ब्रोकरला 58 दिवसांत 58 कोटींचा धक्का, सायबर फसवणुकीचा तपास सुरु
मुंबई सायबर गुन्ह्यांच्या नव्या रूपाने पुन्हा एकदा आर्थिक जगत हादरून गेले आहे. मुंबईतील एका प्रसिद्ध स्टॉक ब्रोकरवर केवळ 58 दिवसांच्या कालावधीत तब्बल ₹58 कोटींचा आर्थिक दणका बसला आहे. या संपूर्ण घटनेला “Digital Arrest Scam” नावाने ओळखले जात असून, या फसवणुकीने आर्थिक क्षेत्र आणि गुंतवणूकदार वर्ग दोघांनाही हादरवले आहे.
58 दिवसांत 58 कोटींचा खेळ
पोलिस सूत्रांनुसार, या फसवणुकीची रचना अत्यंत कुशलतेने करण्यात आली होती. आरोपींनी ब्रोकर आणि त्याच्या पत्नीशी सातत्याने संपर्क ठेवून मानसिक दडपण निर्माण केलं. “आपल्यावर मनी लॉन्ड्रिंगचा आरोप आहे, CBI आणि ED आपल्याला अटक करणार आहेत,” अशा धमक्यांनी त्यांना गुंगवून ठेवण्यात आलं. ब्रोकरने स्वतःवर गुन्हा नको म्हणून आरोपींनी सांगितलेल्या खात्यांमध्ये पैसे ट्रान्सफर केले — आणि हाच त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात मोठा निर्णय ठरला.
फसवणुकीचा डाव : खोटे CBI/ED आदेश आणि व्हिडिओ कॉल
या घोटाळ्याचे मुख्य शस्त्र होतं “Digital Arrest” — म्हणजेच फसवणूक करणारे आरोपी व्हिडिओ कॉलवर स्वतःला केंद्रीय तपास संस्थांचे अधिकारी म्हणून दाखवत. त्यांनी खोटे CBI/ED ओर्डर, केस नंबर, अटक वॉरंट आणि ऑफिस पार्श्वभूमी दाखवून बळींना विश्वासात घेतलं.
“आपण आत्ताच घरात राहा, कोणाशीही संपर्क करू नका, आम्ही आपल्याला ऑनलाइन कस्टडीमध्ये घेतले आहे” — अशा शब्दांनी ब्रोकर आणि त्याच्या पत्नीला भीती दाखवण्यात आली.
18 बँक खात्यांत पैशांचा प्रवाह
सायबर सेलच्या तपासात समोर आलं की, या घोटाळ्यातून एकूण ₹58 कोटी 12 लाख रक्कम 18 वेगवेगळ्या खात्यांमध्ये ट्रान्सफर करण्यात आली. प्रत्येक खात्यात सरासरी ₹25 लाखांची हालचाल झाली असून, काही व्यवहार थेट परदेशी बँक खात्यांपर्यंत पोहोचले आहेत. प्राथमिक अंदाजानुसार ही संपूर्ण रक्कम ‘लेयरिंग’ प्रक्रियेने दुसऱ्या खात्यांत वळवण्यात आली आहे.
पोलिसांची कारवाई : तीन आरोपी अटकेत
मुंबई सायबर पोलिसांनी आतापर्यंत तीन आरोपींना अटक केली असून, आणखी काही संशयितांवर नजर ठेवण्यात आली आहे. अटक झालेल्यांमध्ये दोन जण दिल्लीतील कॉल सेंटरशी संबंधित असल्याचं समोर आलं आहे, तर एक आरोपी फेक डोमेन आणि आयडी तयार करणारा ‘टेक एक्स्पर्ट’ असल्याचं समजतं.
पोलिस उपायुक्त (सायबर) प्रभाकर देशमुख यांनी सांगितलं — “ही केवळ सुरुवात आहे. डिजीटल अरेस्ट स्कॅमचं जाळं केवळ भारतातच नाही तर दुबई, हाँगकाँग आणि सिंगापूरपर्यंत पसरलेलं असावं असा अंदाज आहे. अनेक देशांतील खात्यांत व्यवहार झाले आहेत.”
कसा होतो ‘Digital Arrest Scam’?
तज्ञांच्या मते, डिजिटल अरेस्ट स्कॅम हा स्मार्ट फसवणुकीचा अत्याधुनिक प्रकार आहे. फसवणूक करणारे सरकारी अधिकाऱ्यांच्या नावाने बळींना फोन करतात, त्यांना अटक होण्याची भीती दाखवतात आणि मानसिक दडपणाखाली ठेवून पैसे हस्तांतरित करून घेतात.
या प्रकारात व्हिडिओ कॉलद्वारे “Virtual Lockdown” दाखवण्यात येतो, ज्यात बळी व्यक्तीला सांगितलं जातं की तो ऑनलाइन “अटकेत” आहे. त्याला मोबाईल बंद करण्यास मनाई केली जाते, आणि त्याचे सर्व व्यवहार नियंत्रित केले जातात.
नवीन तंत्र : फेक कॉल सेंटर आणि डीपफेक व्हिडिओ
पोलिसांनी तपासात उघड केले की या प्रकरणात डीपफेक टेक्नॉलॉजी चा वापर करण्यात आला होता. आरोपींनी खऱ्या CBI अधिकाऱ्यांच्या व्हिडिओ फुटेजवरून डीपफेक तयार करून व्हिडिओ कॉलद्वारे बळींना दाखवले. या फसवणुकीच्या मागे फेक कॉल सेंटर नेटवर्क कार्यरत असून, त्यांचं मुख्यालय थायलंड आणि दुबईत असल्याची शक्यता आहे.
सायबर सुरक्षा तज्ञांचे इशारे
सायबर सुरक्षा तज्ञ डॉ. सौरभ पाटील म्हणतात, “हा स्कॅम अत्यंत भीतीदायक आहे कारण तो लोकांच्या विश्वासावर आणि भीतीवर आधारलेला आहे. जर कोणी स्वतःला CBI किंवा ED अधिकारी म्हणत असेल आणि तुमच्याकडून पैसे मागत असेल, तर ते नक्कीच बनावट आहे. कोणत्याही सरकारी संस्थेचे अधिकारी पैसे मागत नाहीत.”
गुंतवणूकदारांमध्ये भीती
या घटनेनंतर शेअर बाजारातील गुंतवणूकदार वर्गात मोठी खळबळ माजली आहे. अनेक ब्रोकर फर्मनी आपल्या कर्मचाऱ्यांसाठी सायबर फ्रॉड जागरूकता सेमिनार आयोजित केले आहेत.
“आमच्या संस्थेने सर्व कर्मचाऱ्यांना सतर्क राहण्याचे आदेश दिले आहेत. कोणत्याही कॉलवर किंवा लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी त्वरित अधिकृत चॅनेलवर पडताळणी करावी,” असं एका मोठ्या ब्रोकर कंपनीच्या प्रवक्त्याने सांगितलं.
सरकारी आणि पोलिसांकडून इशारा
महाराष्ट्र सायबर विभागाने नागरिकांसाठी इशारा दिला आहे —
कोणताही अधिकारी व्हिडिओ कॉलद्वारे चौकशी करत नाही. जर कोणी तुम्हाला डिजीटल अरेस्ट सांगत असेल, तर ताबडतोब 1930 या राष्ट्रीय हेल्पलाईनवर संपर्क साधा.”
तसेच, नागरिकांनी fake CBI/ED calls, phishing links, unknown bank transactions याकडे दुर्लक्ष न करता तत्काळ तक्रार नोंदवावी, असं आवाहन करण्यात आलं आहे.
वाढत चाललेली सायबर फसवणूक
गेल्या तीन वर्षांत भारतात Digital Arrest Scam प्रकारच्या घटनांमध्ये तब्बल 200% वाढ झाली आहे. महाराष्ट्र, दिल्ली, कर्नाटक आणि गुजरात हे सर्वाधिक प्रभावित राज्यांपैकी आहेत.
नॅशनल सायबर सिक्युरिटी कोऑर्डिनेशन सेंटरच्या आकडेवारीनुसार, फक्त 2025 मध्येच अशा 14,000 हून अधिक तक्रारी नोंदवण्यात आल्या आहेत.
मुंबईतील या घटनेने पुन्हा एकदा स्पष्ट केलं आहे की सायबर गुन्हेगार आता अत्यंत प्रगत तंत्रज्ञानाचा वापर करत आहेत. प्रत्येक नागरिकाने आणि व्यावसायिकांनी स्वतःची digital hygiene राखणे, multi-factor authentication वापरणे, आणि अपरिचित कॉल व लिंकपासून सावध राहणे अत्यंत आवश्यक आहे.
पोलिसांचा तपास पुढील काही दिवसांत आणखी
मोठे रॅकेट उघड करू शकतो, अशी शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
RITES Recruitment 2025 : सरकारी नोकरीसाठी सुवर्णसंधी, ६०० पदांची मोठी भरती जाहीर
Sensex-Nifty आज जोरदार वाढीसह बंद, मिडकॅप-स्मॉलकॅपमध्ये खरेदी
Murder Case: ८ तासांत उकल, सहकाऱ्यानेच केला मजुराचा खून
