नवी दिल्ली : देशातील उष्णतेच्या लाटेची वाढती प्रकरणे पाहता केंद्र सरकारने सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांना सूचना जारी केली आहे. सल्लागारात केंद्रीय आरोग्य सचिव राजेश भूषण यांनी नागरिकांना उष्माघात झाल्यास काय करावे आणि काय करू नये हे सांगितले आहे. यासोबतच राज्य सरकारांना उष्माघाताच्या रुग्णांवर उपचारासाठी पुरेशा आरोग्य सुविधा आणि इतर व्यवस्था सुनिश्चित करण्यास सांगितले आहे. पुढील काही दिवस उष्णतेपासून दिलासा मिळेल, मात्र त्यानंतर पुन्हा तापमानाचा पारा चढेल, असे हवामान खात्याचे म्हणणे आहे. HT च्या अहवालानुसार, IMD ने उत्तर भारतात यावेळी तापमान 50 अंशांच्या वर जाण्याचा अंदाज वर्तवला आहे.
केंद्र सरकारचा हा सल्ला अशा वेळी आला आहे जेव्हा उत्तर भारतात कडक उष्णतेने १२२ वर्षांचा विक्रम मोडला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या मते, एप्रिलमध्ये उत्तर-पश्चिम भागात सरासरी कमाल तापमान 35.90 अंश सेल्सिअस नोंदवले गेले, तर मध्य भारतात ते 37.78 अंश सेल्सिअस होते. जो गेल्या 120 वर्षांतील उच्चांक आहे. एप्रिलमध्येच अनेक ठिकाणी पारा ४७ अंशांवर पोहोचला आहे. 72 वर्षांचा विक्रम दिल्लीच्या उन्हात जळून खाक झाला आहे. याचे मुख्य कारण हवामानातील बदल आणि कमी पाऊस असल्याचे सांगितले जात आहे. 1 मार्च ते 30 एप्रिल दरम्यान, संपूर्ण देशात 32% कमी आणि वायव्य भारतात 86% पाऊस पडला.
इंडियन एक्स्प्रेसच्या वृत्तानुसार, या उष्णतेच्या लाटा पाहता केंद्र सरकारने एक अॅडव्हायजरी जारी करून लोकांना सावधानतेचा इशारा दिला आहे. कडक उन्हात विशेषतः दुपारी १२ ते ३ या वेळेत घराबाहेर न पडण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. आवश्यक असल्यास, थेट सूर्यप्रकाश टाळण्यासाठी छत्री बाळगा किंवा टोपी, टॉवेल, स्कार्फ इत्यादींनी चांगले झाकून ठेवा. अनवाणी उन्हात बाहेर पडू नका. तहान लागली नसली तरी पाणी पीत राहा. ORS वगैरे घ्या. हंगामी फळे आणि भाज्या खा. दारूपासून दूर राहा.
सरकारने म्हटले आहे की नवजात आणि लहान मुले, गर्भवती महिला, मानसिकदृष्ट्या अस्वस्थ लोक आणि बाहेर काम करणाऱ्यांना उष्माघाताचा धोका जास्त असतो. चक्कर येणे, हात, टाच आणि घोट्याला सूज येणे, स्नायू कमकुवत होणे, कडक होणे, शरीराचे तापमान 104 डिग्री फॅरेनहाइटपेक्षा जास्त असणे, मळमळ, उलट्या होणे, ह्दयस्पंदन वेग वाढणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे यांसारखी लक्षणे वैद्यकीय आपत्कालीन स्थिती म्हणून हाताळली पाहिजेत. लहान मुलांमध्ये एनोरेक्सिया, अत्यंत चिडचिडेपणा, लघवी कमी होणे, आळस, आळस आणि डोळ्यात कोरडे अश्रू येणे ही धोकादायक लक्षणे म्हटली आहेत. उष्माघाताची गंभीर लक्षणे दिसल्यास १०८/१०२ हेल्पलाइनवर संपर्क साधा, असे सांगण्यात आले आहे.
