नवी दिल्ली : उत्तर भारतातून थंडी जवळपास संपली असून फेब्रुवारीच्या सुरुवातीलाच उन्हाचा कडक जाणवू लागला आहे. अशातच अमेरिकेच्या हवामान संस्था NOAA ने भारतातील मान्सूनबाबत मोठी माहिती दिली आहे. यंदाच्या उन्हाळ्याच्या अखेरीस भारतात अल निनोची स्थिती येऊ शकते, ज्याचा थेट परिणाम यंदाच्या मान्सूनच्या पावसावर होईल, असा अंदाज एनओएएने वर्तवला आहे.
सलग तीन वर्षे चांगला मान्सून दिल्यानंतर ‘ला-नीना’ निरोप घेत आहे. यामुळे भारतातील मान्सूनला आता अल निनोचा धोका आहे. त्यामुळे सरासरीपेक्षा कमी पाऊस पडेल. मे ते जुलैदरम्यान ‘अल-नीनो’ची स्थिती राहू शकते. याच काळात जूनमध्ये मॉन्सून दाखल होतो. जून ते ऑगस्ट दरम्यान अल निनो सक्रिय असू शकते. जून ते सप्टेंबर हा काळ पावसाळ्याचा असतो.
अमेरिकेच्या हवामान विभाग नॅशनल ओशनिक अँड अॅटमॉस्फेरिक अॅडमिनिस्ट्रेशन ने दिलेल्या अहवालात हा इशारा दिला आहे. आता पुढील तीन महिने मध्य फेब्रुवारी ते मध्य एप्रिलदरम्यान एनसो-न्यूट्रल स्थिती राहण्याची शक्यता आहे.
एल निनो सक्रिय होण्याची 57 टक्के शक्यता
मात्र, मान्सूनबाबत कोणताही अंदाज वर्तवणे घाईचे असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. हवामान तज्ज्ञांच्या मते पावसाळ्यात परिस्थिती कशी असेल, याचे चित्र एप्रिल-मेच्या आसपासच स्पष्ट होते. यूएस हवामान संस्था NOAA ने आपल्या ताज्या अपडेटमध्ये म्हटले आहे की भारतात जून-जुलै-ऑगस्ट दरम्यान अल निनो परिस्थिती निर्माण होऊ शकते आणि जुलैच्या आसपास त्याचा विचार केला जाऊ शकतो. या कालावधीत 49 टक्के एल निनो परिस्थिती आणि 47 टक्के सामान्य परिस्थिती निर्माण होण्याचा अंदाज अहवालात आहे. त्याचवेळी, जुलै-ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये एल निनो सक्रिय होण्याचा अंदाज यापेक्षा 57 टक्के अधिक असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
भारतीय तज्ज्ञ काय म्हणतात
मान्सूनबाबत आताच काहीही बोलणे घाईचे असल्याचे भारतीय तज्ज्ञांनी सांगितले. एजन्सीने जानेवारीतील परिस्थिती लक्षात घेऊन आपला मॉडेल अंदाज दिला आहे, तर त्यानंतरच्या महिन्यांत बरेच काही बदलू शकते. कोट्टायम येथील इन्स्टिट्यूट फॉर क्लायमेट चेंज स्टडीजचे संचालक डी शिवानंद पै म्हणाले, “जर एखादे मॉडेल सलग दोन महिने अल निनोचे संकेत देत असेल, तर त्याची गांभीर्याने दखल घेणे आवश्यक आहे.
अल निनो म्हणजे काय?
अल निनो हा जलवायू प्रणालीचा एक भाग आहे. हवामानावर त्याचा परिणाम होतो. अल निनोची परिस्थिती साधारणपणे दर तीन ते सहा वर्षांनी उद्भवते. पूर्व आणि मध्य विषुववृत्ताला प्रशांत महासागराच्या पृष्ठभागावर पाणी सामान्यापेक्षा गरम होते तेव्हा त्याला अल निनो म्हणतात. अल निनोच्या या परिस्थितीमुळे वाऱ्याची पद्धत बदलते आणि त्यामुळे जगाच्या अनेक भागांमध्ये हवामानावर परिणाम होतो.
